Leżysz w łóżku, jest po północy, a Twoje ciało jest potwornie zmęczone. Jednak w Twojej głowie trwa właśnie pełnometrażowy seans: albo analizujesz niefortunne zdanie wypowiedziane trzy dni temu do szefa (wczoraj), albo projektujesz czarny scenariusz jutrzejszej rozmowy z partnerem (jutro). Do tego dochodzi odruchowe, nerwowe przewijanie social mediów, które zalewa Twój przebodźcowany mózg kolejną porcją informacji. Jeśli ten stan permanentnego „rozjechania się” między przeszłością a przyszłością jest Ci znany – nie jesteś sam. Współczesny świat uwięził nas w pętli czasu, która jest głównym paliwem dla lęku. Jak z niej wysiąść?
Więźniowie czasu: Dlaczego uciekamy z teraźniejszości?
Większość z nas rzadko bywa w miejscu, w którym aktualnie znajduje się nasze ciało. Nasze umysły to wytrawni podróżnicy w czasie. W psychoterapii Gestalt jedną z najważniejszych, wręcz rewolucyjnych zasad jest koncepcja „tu i teraz” (here and now). Dlaczego jest ona tak kluczowa dla zdrowia psychicznego?
Ponieważ lęk nie potrafi przeżyć w teraźniejszości. Lęk karmi się tym, co może się wydarzyć, czyli iluzją przyszłości, albo tym, co już się stało, czyli cieniem przeszłości. Kiedy jesteś w pełni obecny w tym konkretnym momencie, oddychasz tym konkretnym powietrzem i czujesz podłogę pod stopami, lęk naturalnie traci swoją niszczycielską siłę. Przebodźcowanie technologiczne i wieczny pośpiech sprawiają jednak, że tracimy kontakt z rzeczywistością na rzecz cyfrowego i myślowego szumu.
Jak rozpoznać, że utknąłeś w pętli „wczoraj” i „jutro”?
To, że planujesz przyszłość lub wyciągasz wnioski z przeszłości, jest zdrowe. Problem pojawia się wtedy, gdy staje się to Twoim domyślnym trybem życia, a w Twojej codzienności pojawiają się poniższe symptomy:
- Chroniczne zamartwianie się (rumianacje). Twoje myśli kręcą się wokół pytań: „A co, jeśli…?”, „Dlaczego wtedy nie powiedziałem czegoś innego?”.
- Fantomowe przebodźcowanie (FOMO). Czujesz przymus ciągłego sprawdzania telefonu, powiadomień i wiadomości, jakby ominięcie czegokolwiek stanowiło realne zagrożenie.
- Odcięcie od sygnałów z ciała. Nie zauważasz, kiedy jesteś głodny, spragniony, syty czy potwornie zmęczony. Reagujesz dopiero wtedy, gdy ciało odmawia posłuszeństwa (ból, migrena, infekcja).
- Poczucie, że życie przecieka Ci przez palce. Robisz rzeczy automatycznie. Jesz obiad, odpisując na maile; rozmawiasz z dzieckiem, myśląc o liście zakupów. Nie pamiętasz szczegółów swojego dnia.
Jak może pomóc psychoterapia Gestalt? Powrót do rzeczywistości
Dla osoby zmagającej się z lękiem i przebodźcowaniem, hasło „żyj w teraźniejszości” może brzmieć jak irytujący, coachingowy frazes. Psychoterapeuta nie daje jednak złotych rad, ale wspólnie z Tobą buduje nowe doświadczenie. W bezpiecznej przestrzeni gabinetu:
- Uczysz się uziemienia (grounding). Poprzez proste eksperymenty Gestaltowskie na nowo nawiązujesz kontakt ze swoimi zmysłami, co pozwala natychmiast obniżyć poziom kortyzolu we krwi.
- Domykasz to, co przeszłe. Często uciekamy w „jutro”, bo w „tu i teraz” wciąż bolą nas niewyrażone emocje z przeszłości. Terapeuta pomaga je bezpiecznie przeżyć i zostawić za sobą.
- Rozwijasz świadomość bez oceniania. Uczysz się przyglądać swoim myślom i lękom z pozycji obserwatora, zamiast dawać się im bezwładnie porywać.
- Odzyskujesz sprawczość. Zauważasz, że realny wpływ masz tylko na to, co dzieje się w tym momencie. To zdejmuje z Twoich barków gigantyczny ciężar kontrolowania przyszłości.
Co Ty możesz zrobić? Proste narzędzia na powrót do „tu i teraz”
Trening obecności jest jak budowanie mięśnia – wymaga regularności, ale pierwsze efekty poczujesz bardzo szybko.
- Zastosuj kotwicę zmysłów (technika 5-4-3-2-1). Kiedy czujesz, że dopada Cię lęk lub natłok myśli, rozejrzyj się wokół i nazwij w myślach: 5 rzeczy, które widzisz, 4 rzeczy, które możesz dotknąć, 3 dźwięki, które słyszysz, 2 zapachy, które czujesz i 1 smak. To natychmiast przekierowuje energię z rozbieganej głowy do ciała.
- Rób jedną rzecz na raz (monotasking). Jeśli pijesz kawę – tylko pij kawę. Poczuj jej ciepło, smak, zapach. Odłóż telefon. Pokonaj pokusę robienia trzech rzeczy narad.
- Sprawdzaj poziom napięcia w ciągu dnia. Ustaw sobie losowy budzik w telefonie. Gdy zadzwoni, zadaj sobie proste pytanie z nurtu Gestalt: „Co w tej właśnie chwili czuję w ciele i czego teraz najbardziej potrzebuję?”.
Wyrwanie się z kołowrotka własnych myśli i powrót do rzeczywistości to najskuteczniejszy lek na współczesny lęk. Jeśli czujesz, że przebodźcowanie odbiera Ci radość z codzienności, a Twoja głowa nie potrafi się zatrzymać, sprawdź, jak w odzyskaniu wewnętrznego spokoju może pomóc Ci psychoterapia Gestalt prowadzona przez naszych specjalistów.
